U psów występuje wiele różnych typów szaty, a w obrębie tych typów można odróżnić rozmaite stopnie. Niemal pozbawione podszerstka są zarówno długowłose setery, jak i niezwykle gęsto owłosione bobtaile czy chow chowy o imponującej grzywie. Także włosy krótkie są bardzo różnej długości - od króciutkiej i gładko przylegającej sierści dobermanów, przez nieco dłuższą i gęstszą rottweilerów do typowej, dwuwarstwowej (podszerstek i włosy okrywowe), choć wciąż krótkiej szaty owczarków niemieckich.

Rodzaj włosów można rozpatrywać w kilku aspektach, takich jak: ich długość, występowanie fal lub loków, szorstkość, gęstość (liczba włosów na jednostkę powierzchni skóry) i brak lub obecność rdzenia we włosach. W stosunku do swych dzikich przodków - wilków, rodzaje szaty psów zostały na skutek selekcji zmienione co najmniej w takim samym stopniu, co ich umaszczenie. Okrywa włosowa psów niektórych ras przypomina zupełnie wełnę owiec typu górskiego (kuwasz, komondor, puli, bergamasko), w innych rasach zbliżona jest raczej do okrywy owiec karakułowych (pudle).
Jest rzeczą oczywistą, że rodzaj szaty, jej długość, gęstość i inne cechy charakterystyczne są uwarunkowane genetycznie, choć warunki środowiskowe, a przede wszystkim żywienie i pielęgnacja, mają wpływ na ostateczny wygląd i jakość włosów. Niestety, sposób dziedziczenia okrywy włosowej nie został jeszcze w pełni zbadany. Utrudnieniem może być odmienny rodzaj dziedziczenia różnych typów szaty u poszczególnych ras. Generalnie można stwierdzić, że szata krótka jest dominująca w stosunku do długiej, a recesywna do szorstkiej.

W początkowym okresie hodowli owczarków niemieckich (na początku XX wieku) występowały w tej rasie wszystkie trzy typy włosa (podobnie jak dziś u owczarków belgijskich i holenderskich). W chwili gdy za pożądaną uznano jedynie szatę krótką, w ciągu niewielu lat udało się wyeliminować osobniki szorstkowłose - było to bardzo proste właśnie ze względu na dominujący sposób dziedziczenia tego typu okrywy. Znacznie większym i do dziś pojawiającym się problemem jest jednak w tej rasie włos długi. Szczenięta długowłose rodzą się wciąż w miotach pochodzących po krótkowłosych rodzicach i, choć nie są używane do hodowli, recesywny gen długiej sierści wciąż utrzymuje się w populacji.

Podobna sytuacja jest też w rasie welsh corgi, w której nietypowe długowłose szczenięta rodzą się nawet częściej niż u owczarków niemieckich. Według informacji (Redlicka 1998) na 78 miotów tej rasy urodzonych dotąd w Polsce w 12 miotach były szczenięta długowłose, w sumie 19 szczeniąt na 366 urodzonych.

U bernardynów włos długi jest dopuszczony do hodowli na równi z krótkim, przy czym ten pierwszy rodzaj jest na ogół preferowany przez nabywców szczeniąt. Z kojarzeń krótkowłosych bernardynów między sobą rodzi się zazwyczaj część szczeniąt długowłosych (podobnie przy kojarzeniach psów krótkowłosych z długowłosymi), nigdy natomiast odwrotnie, co potwierdza teorię o sposobie dziedziczenia różnych długości włosa. Przypuszczalnie w podobny sposób dziedziczy się długość włosa także u innych ras psów, choć Whitney (1971) opisuje przypadek kojarzenia dwóch długowłosych, choć o zupełnie innym rodzaju szaty, psów (collie i bobtaila), w miocie których urodziło się kilka krótkowłosych szczeniąt. Wielu hodowców uważa, że występują pewne różnice w długości i rodzaju włosa w zależności od umaszczenia. Widoczne to jest u psów łaciatych, gdzie na obszarze pigmentowanym włosy są dłuższe niż na położonych obok białych partiach ciała, a włosy. czarne są nieco dłuższe niż żółte. Są to jak dotąd jedynie obserwacje hodowców, nie potwierdzone konkretnymi badaniami. Można jedynie przypuszczać, że występują sprzężenia między niektórymi genami decydującymi o umaszczeniu i strukturze szaty. Obecność pióra na ogonie i dłuższej grzywy jest dominująca w stosunku do ich braku, natomiast lokowatość typu pudla wydaje się być dziedziczona niezależnie i jest prawdopodobnie epistatyczna zarówno do długich, jak i do krótkich włosów (Burns i Fraser 1966). Znanych i hodowanych także w Polsce, coraz częściej, jest kilka ras psów niemal zupełnie pozbawionych włosów (nagi chiński grzywacz, nagi meksykańczyk i inne). Brak owłosienia u tych ras spowodowany jest najprawdopodobniej genem dominującym, letalnym w układzie homozygotycznym, przy czym śmierć homozygot następuje już w stadium zarodkowym. Dlatego też w tych rasach kojarzy się osobniki “nagie" z odmianami owłosionymi, co pozwala uzyskać liczniejsze mioty, a w nich średnio 50% “nagich" heterozygotycznych szczeniąt.

W okrywie włosowej większości ssaków ( a więc także psów) występuje melanina nadająca okrywie włosowej odpowiednią barwę. Znane są dwa podstawowe rodzaje melaniny: eumelanina – czarna lub brązowa i feomelanina – ruda lub żółta. Występują one w postaci granulek owalnych, okrągłych lub nieregularnego kształtu. Oba rodzaje melaniny wytwarzane są przez komórki pochodzenia ektodermalnego – melanocyty. Pigment odkładany jest we włosie w miarę jego wzrostu. Proces ten zaczyna się już w okresie prenatalnym i trwa przez całe życie psa. Zdarza się, że w czasie wzrostu włosa proces formowania pigmentu zmienia się – wyrastają wtedy włosy o zabarwieniu strefowym dające tak zwane umaszczenie dzikie, zwane też u rozmaitych gatunków zwierząt agouti.

Genetycznie kontrolowane są także niektóre cechy ziarenek pigmentu, takie jak:

liczba,

kształt,

rozmieszczenie pigmentu w rdzeniu i korze włosowej,

zastępowanie jednych ziarenek pigmentu innymi.

? - znak ten został umieszczony przy allelach i przy loci stosunkowo najsłabiej udokumentowanych, postulowanych tylko przez niektórych badaczy.

* - oznaczenie to ma zwrócić uwagę na szczególną plejotropową rolę allelu M.
 

        Jak widać każdy locus odpowiedzialny jest za inną cechę. Locus A i jego allele odpowiedzialne są za barwę jednolitą lub strefową. Locus B za wytwarzanie czarnej lub brązowej eumelaniny. Locus C za pełne lub ograniczone występowanie pigmentu. Locus D za formowanie pigmentu. Locus E za rozprzestrzenianie pigmentu. Locus G rozjaśnienie lub brak rozjaśnienia pigmentu wraz z wiekiem psa. Locus M występowanie plam. Locus P odpowiedzialny jest za intensywną pigmentację i locus S występowanie lub brak białych plam. Jest to 9 podstawowych i dobrze poznanych loci. Nowe badania potwierdziły istniejące loci i do tej listy dodały nowe. Locus T odpowiedzialny za pigmentowanie plam lub ich brak oraz locus R powodujący przemieszanie włosów pigmentowanych z białymi. Występuje jeszcze locus Int lecz jego istnienie jest słabo udokumentowane
 

Celem jest poznanie zależności (określenie tych zależności), między barwą okrywy oraz ilością i rozmieszczeniem barwników w stosunku do pierwiastków biochromowych. Czy zachodzi między nimi związek, jeśli tak należy określić jaki to jest związek, oraz czy rozmieszczenie barwników i pierwiastków bierze udział w kształtowaniu różnych barw okrywy włosowej.
 
 

Wyniki badań teoretycznych będą uzupełnione badaniami laboratoryjnymi. Zostaną oznaczone ilości dwóch rodzajów pigmentów (eumelaniny i feomelaniny) oraz pierwiastków biochromowych we włosach psów i ich dzikich krewnych. Badania Krośnickiej – Bombały na kozach i owcach wykazały, że zachodzi dość ścisły związek między barwą włosów a ilością obu rodzajów melanin.
 

Materiał badawczy stanowić będą próbki sierści pobranej od psów z hodowli zarejestrowanych w Polskim Związku Kynologicznym, a zostaną uzupełnione materiałem zebranym od dzikich psowatych w Ogrodzie Zoologicznym ( wilk, szakal, lis, jenot, pies Dingo), a także z ferm hodowlanych (lis pospolity, lis polarny, jenot). Każdy osobnik zostanie dokładnie scharakteryzowany danymi identyfikacyjnymi oraz szczegółowym opisem umaszczenia. Na podstawie frekwencji fenotypów wśród potomstwa z różnych typów kojarzeń rodziców różniących się barwą okrywy ustali się zasady dziedziczenia barwy okrywy włosowej. Hipotetyczne modele dziedziczenia sprawdzać się będzie przy pomocy testu c ².

Materiał do badań zostanie pobrany od zwierząt w okresie pełnej dojrzałości okrywy włosowej. Zwierzęta zostaną podzielone na grupy barwne. Każda próbka włosów zostanie podzielona na dwie części. Pierwsza przeznaczona będzie do oznaczania pierwiastków biochromowych, druga natomiast do określania ilości obu rodzajów pigmentu.

Próby włosów przeznaczone do oznaczania eumelaniny i feomelaniny zostaną oczyszczone odtłuszczone i wysuszone. Przygotowany materiał poddany zostanie hydrolizie, a pomiary ilości pigmentów zostaną wykonane metodą spektofotometrii absorbcji atomowej. Zawartość wapnia, sodu i potasu zostanie oznaczona metodą fotometrii płomieniowej, a pozostałych pierwiastków (miedź, mangan, żelazo, chrom) – metodą spektrofotometrii absorbcji atomowej.

Strukturę granulek eumelaniny oraz feomelaniny i ich rozmieszczenie we włosach badać się będzie przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego.

Analiza statystyczna uzyskanych wyników zostanie wykonana za pomocą programów komputerowych pakietu SAS.

• OCZYSZCZONA, ODTŁUSZCZONA, WYSUSZONA
•  HYDROLIZA
• SPEKTROFOTOMETRIA ABSORBCJI ATOMOWEJ (POMIAR ILOŚCI PIGMENTU)

ZAWARTOŚĆ WAPNIA, SODU I POTASU
 

•  FOTOMETRIA PŁOMIENIOWA

ZAWARTOŚĆ MIEDZI, MANGANU, ŻELAZA, CHROMU
 

•  SPEKTROFOTOMETRIA ABSORBCJI ATOMOWEJ

STRUKTURA GRANULEK
 

•  SKANINGOWY MIKROSKOP ELEKTRONOWY

WYNIKI PRZETWORZONE PRZEZ PROGRAM SAS

wszystkie uwagi proszę kierować na adres  atys@interia.pl
 
 
 

JESTEŚ     ODWIEDZAJĄCYM